Күрдтерді Иранға қарсы соғысқа қатысуға итермелеп жатыр
ТЕГЕРАН. 8 наурыз. Израиль Таяу Шығыстағы күрд нәсілінің жауынгерлік жасақтарын өз жағында Иранға қарсы соғысқа қосу идесын ұсынды. Бұл туралы BBC ақпарына сүйенген rast.kz хабарлайды.
Иран билігі өздерінің Ирак Күрдістанындағы күрд позицияларына зымыранмен соққы беріп жатқанын көрсететін видеолар жариялады. Әңгіме АҚШ тарапының бұл топтармен Тегеранға қарсы бірлескен әрекеттер жасау жөнінде келіссөздер жүргізіп жатқаны жайындағы хабарламалар аясында айтылды.
Иран тарапы бұл соққыларды «сепаратистік топтардың» елге ену әрекеттеріне байланысты жасалды деп ақтайды, бірақ күрдтердің өздері шекарадан өздерінің парсы шекарасынан ішке қарай өту туралы жоспары болмағанын, енді мұндай мәлімдемелерге сенбеу керектігін ескертті. Олар қазіргі жағдайда мұндай қадамның өзін-өзі өлтіруге тең болады деп атап өтті.
Күрдтер – өз дербес дәулеті жоқ, Таяу Шығысты жайлаған ең ірі халықтардың бірі. Иран тілдестер тобына жататын бұл халықтың нақты санын қазір ешкім білмейді, бірақ 15-30 млн шамасында болады деп есептейді. Аталмыш миллет Түркия, Иран, Ирак және Сирия мемлекеттеріне бөлініп орналасқан. Олардың бәрі өз ата-бабаларының жерінде отыр. Күрдтер Бірінші дүниежүзілік соғыстың қорытындысы бойынша және Осман империясы құлағаннан кейінгі жер бөлісте осы төрт елдің территориясына бөлініп қалды. Алайда қанша қуғын көрсе де, ұлт өзінің қалпын сақтап келе жатыр, ешқандай ассимиляцияға ұшыраған жоқ.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі келісімдерде талқыланған күрд автономиясын ашу жобасы ақыры жүзеге асырылмады. Тек Иракта ғана олар өздерінің үкіметтік мекемелері мен қауіпсіздік күштері бар ресми танылған автономияға ие, бірақ Ирак азаматтары болып қала береді.
Иранда күрд қауымдастығы елдің солтүстік-батысында, Ирак және Түркиямен шекаралас жерлерде шоғырланған. Ұлыбритания Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, күрдтер Иран халқының 17%-ын құрауы мүмкін.
Ал кейбір иран-күрд оппозициялық топтары мен олардың қарулы бөлімшелері шекараның арғы жағында, Ирак Күрдістанында орналасқан және оны соңғы қорғаныс ретінде пайдаланады.
Соғыс басталудан алты күн бұрын Тегеранмен күресу үшін Иран Күрдістанының саяси күштер коалициясы құрылғанын жариялаған топтар болды. Axios хабарлауынша, мыңдаған жауынгерден тұратын коалиция АҚШ пен Израильдің қолдауы негізінде Иран режиміне қарсы ықтимал шабуылға дайындалып жатқанға ұқсайды.
Басылымның жазуынша, күрд топтарын Иранға қарсы жердегі шабуыл кезінде пайдалану идеясын Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху көтерген. Axios дереккөзі басылымға берген сұхбатында Иран шенеуніктері күрд топтарына режим құлаған жағдайда Иран ішінде автономиялық аймақ құру үшін әскери және саяси қолдау көрсетуге уәде берген. «Мәселе ирандық күрд топтарының жеткілікті әскери күші жоқ және олар зеңбіректің жеміне айналуы мүмкін», – деді ол.
