Иран Сирияның тағдырын бастан кешкелі тұр: оның ыдырауы мүмкін
ТЕҺРАН. 18 маусым. Әлем саясаттанушылары Иранның Сирия жолымен кетіп бара жатқанын, оның таяу арада тап солай ыдырап кетуі күмәнсіз екенін айта бастады. Бұл туралы Dialog.ua ақпарына сүйенген rast.kz хабарлайды.
Иран өз аспанындағы бақылауды және онымен бірге аятолла режимінің тұрақтылығын тез жоғалтуда.
Израильдің бірқатар соққыларынан кейін сарапшылар Иранның «сириялануы» жайлы сөз айта бастады.
Израильдің Иран территориясына жаппай соққы беруінен кейін сарапшылар «Иран Сирияның жолымен жүріп жатыр және бұл қазірдің өзінде қайтымсыз» дегенді жиі айтуда. Аспандағы үстемдіктің жоғалуы, ішкі қуғын-сүргін, хаостың күшеюі және режимнің ықтимал күйреуі – мұндай сценарий Таяу Шығыстағы жағдайды өзгертіп қана қоймай, Ресейді аймақтағы негізгі серіктессіз қалдыруы мүмкін.
UANI («Ядролы Иранға бірге қарсы тұрамыз») ұйымының сарапшысы Касра Араби Иранда болып жатқан оқиғаларды 2010 жылдардағы Сириядағы оқиғалармен салыстырды. Оның пікірінше, аятолла режимі қуатты сыртқы әскери күш әуе кеңістігін бақылауға алып, қолбасшылық пен инфрақұрылымды мақсатты түрде жоюды бастаған «сириялықтандыру» кезеңіне өтуде.
Израиль Иранның кез келген жеріне соққы бере алатынын қазірдің өзінде дәлелдеді және бұл жаңа нормаға айналуда. Израиль қорғаныс күштері (ЦАХАЛ) Ислам республикасының аспанында бұрынғыдай Ливан мен Сирияда еркін әрекет етуде.
Аятолла Хаменеи бір кездері Асад сияқты ішкі репрессиялар мен қауіпсіздік күштеріне, әсіресе Ислам революциясы сақшылар корпусына арқа сүйейтін болады. Бірақ, Сирия тәжірибесі көрсеткендей, бұл ерте ме, кеш пе, жеткіліксіздік етеді.
Ішкі ыдырау мен халықаралық оқшаулану режимді іштен бұзғанға дейін Асад билікті осылай сақтап қалды.
Араби қазіргі шиеленіс аяқталмай тұрып-ақ Хаменеиді тақтан тайдыруға немесе орнынан алуға болатынын жоққа шығармайды. Егер бұл орындалмаса, ел репрессияға, экономикалық құлдырауға, мемлекеттік аппараттың жойылуына толы режимнің ұзақ азабына ұшырайды. Бұл сценарий қазірдің өзінде Сирияның бірте-бірте күйреуіне әкелді, енді Иран да дәл осындай жолмен жүруі мүмкін.
Жаңа соққылар күні естілген Дональд Трамптың сөздері шиеленісудің тағы бір дәлелі болып табылады. «Біз қазір Иранның аспанын толық және жаппай бақылауға аламыз. Оларда көптеген қорғаныс жабдықтары бар, бірақ олар америкалық технологиямен салыстыруға келмейді. Мұны АҚШ-тан артық ешкім жасай алмайды», – деді ол.
Бұл мәлімдеме Иран мәселесінде Уашингтон мен Тель-Авивтің одақтастығын ғана айқындай қоймай, сонымен қатар Теһранның өзін қорғау қабілетінің жоғалып бара жатқанын көрсетеді.
Ресей үшін оның салдары стратегиялық тұрғыдан жойқын болуы мүмкін. Сирияда Асад режимі құлағаннан кейін Иран Кремльдің Таяу Шығыстағы соңғы жақын одақтасы болып қалған еді. Теһраннан айырылу немесе оның тұрақсыз, оқшауланған мемлекетке айналуы аймақтағы бүкіл Ресей желісінің күйрегенін білдіреді. Ирансыз Ресей қолдаусыз, одақтассыз қалады және Батыспен текетірестегі ықпалынан ада-күде айырылады. Израильдің әуе күштері, АҚШ-тың үнсіз қолдауы және Иранның әуе қорғанысының қатты осалдығы бұл елдің «сириялану» процесін іс жүзінде қайтымсыз етеді. Сол себепті аятолла Хаменеи режимі қанша қарсылық көрсетсе де, оның уақыты аяқталуы мүмкін.
