USD
МӘСКЕУ. 12 шілде. Кремль диктаторы Кеңес Одағынан шыққан елдерде орыс тілінің үстемдік етуін көздейтін жарлыққа қол қойды. Бұл туралы The Moscow News ақпарына сүйенген rast.kz хабарлайды.
«Ресей президенті Владимир Путин мемлекеттік тіл саясатының принциптерін бекіту туралы жарлыққа қол қойды», – делінген хабарламада.
Жарлық негізінен орыс тілін шет елдер халықтарынан енген сөздерден қорғауға арналған сияқты болып көрінгенімен, оның астарында бұл тілдің посткеңестік елдердегі үстемдігі үрдісі мен өктемдігі өнегесін сақтап қалу міндеті мелшиіп жатыр.
Онда «орыс әлемінің біртұтас мәдени және өркениеттік қауымдастығын» қолдайтын орыс тіліне қауіп төндіретін факторлардың бірі ретінде Ресейде басқа тілдерден енген сөздердің қолданылуы атап көрсетіледі. Атап айтқанда, мемлекеттік тіл саясаты саласындағы қауіп-қатер бөлігінде «орыс тілінде жиі қолданылатын аналогтары бар шетел сөздері мен стандартты нормаға енбеген шетелдік лексемаларды ресми қарым-қатынаста негізсіз пайдалану» деп көрсетілген. Жарлық мәтініне сәйкес, билік ресми сөйлеуде өзге тілден енген сөздердің қолданылуын азайтуды көздейді.
Бұдан бөлек, Кремль мемлекеттік тіл саясаты аясында «Ресейдің ұлттық мұрасы және Ресей мемлекеттілігінің негіздерінің бірі» болып табылатын орыс тілін посткеңестік кеңістікте этносаралық қатынас құралы ретінде насихаттауды және оның шет елдердегі танымалдылығын арттыруды жоспарлап отыр.
Құжатқа сәйкес, елде Ресей халықтарының тілдері бойынша мектеп оқулықтарының бірыңғай желісі және оларды оқыту әдістемесі жасалады. Кириллица пернетақтасының орналасуында ұлттық тілдердегі әріптерге арнайы орын бөлінеді.
«Ресей орыс тілінің қолданысын шектеуге, орыс мәдениетін (оның ішінде орыс әдебиетін) «жоюға», ресейлік БАҚ-ты кемсітуге және дәстүрлі орыс рухани-адамгершілік құндылықтарына қайшы келетін идеологиялық көзқарастарды таңуға әрекетке қарсы тұрады», – делінген жарлықта.
Маусым айында мемлекеттік дума қоғамдық кеңістікте шетелдік сөздерді қолдануды азайтуға бағытталған заң қабылдады. Жаңашылдық «орыс тілін қарыз алуды шектен тыс пайдаланудан қорғау» деп сипатталды. Құжат Ресей Федерациясында маңдайшаларда, белгілерде, жарнамаларда, тұрғын үй кешендерінің атауларында және т.б. сөздерді қолдануға шектеулер енгізді.
Сол айдың басында Путин «тілімізді байытпайтын, керісінше, ластайтын және бұрмалайтын дөрекі және механикалық шет тілдерден алынған сөздерден дәйекті түрде арылуға» шақырды. Ол қоғамдық кеңістікте латын жазбасы мен басқа да символдардан тұратын «ботқаны» емес, кирилл әріптерін пайдалану қажеттігін мәлімдеді.
