USD
АСТАНА. 19 мамыр. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өз елі Алтын Орданың мұрагері екенін айтып, оның саяси және экономикалық моделін зерделеуге шақырды. Бұл туралы The Moscow Times ақпарына сүйенген rast.kz хабарлайды.
Қазақ елінің лидері мұндай тұжырымды Астанада өткен «Алтын Орда дала өркениетінің үлгісі ретінде» форумының ашылуында айтты. Тоқаевтың баяндауынша, Қазақстан Конституциясының жаңа редакциясында Ұлы Дала мен оның тарихи мұрасының сабақтастығы бекітілген. Ол Жошы Ұлысының гүлденген кезеңінде аумағы 6 млн шаршы шақырымнан асқанын, Ордада 100-ге жуық қала болғанын, ал Жошы әулетінің билігі алты ғасырдан астам уақыт бойы сақталғанын атап өтті.
Президент өз сөзінде Орданың ақша жүйесіне ерекше назар аударды. «Мамандардың айтуынша, ұлыста 28 миллионға жуық күміс мәнет соғылған. Қазақстанның ұлттық валютасы – теңгенің атауы Орда тіліндегі «данг» сөзінен бастау алады, орыстың «деньги» сөзінің де түп тамыры сонда жатуы мүмкін. Бұл Алтын Орданың аймақтағы ақша қатынастарының стандарттарын белгілеп тұрғанын көрсетеді», – деді Тоқаев.
Қазақстан Ұлттық банкі жақында Алтын Ордаға арналған мың күміс мәнет шығарды.
Президент Алтын Орда тарихын қайта қарастыру қажеттігін атап өтіп, тарихи мұраны өзара кикілжің себебіне айналдырмауға шақырды. XIII–XV ғасырлардағы Орда орыс жерлерінің едәуір бөлігіне билік орнатты: орыс кінәздіктері Сарайға вассалдық тәуелдікте болды, алым төлеп тұрды және кінәз болу үшін хандардан рұқсат алып отырды. Бұл кезеңді көбінесе «орда езгісі» деп атайды. Орда кінәздіктердің саяси жүйесіне әсер етіп, олардың ішкі қақтығыстарына араласты. XV ғасырдың аяғында тәуелділік қысымы әлсіреді,1480 жылдан кейін Мәскеу алым төлеуден бас тартты. Ал Орда орыс жерлерін бақылау қауқарынан айырылған соң тіршілік етуін тоқтатты.
