USD
ВЛАДИВОСТОК. 2 қыркүйек. Ресей билігі кеңестік-большевиктік лидерлер даңқын қайтары мақсатындағы шараларын жалғастырып жатыр. Бұл туралы The Moscow News ақпарына сүйенген rast.kz хабарлайды.
Осы науқанның дүмпуімен күні кеше Бүкілресейлік төтенше комиссияның (ВЧК) негізін қалаушы және қызыл террорды ұйымдастырушы Феликс Дзержинскийге Приморье өлкесі прокуратурасы ғимаратының жанынан ескерткіш орнатылды. Ол Владивосток әкімшілігі ғимаратының қарсы бетінде тұр.
«Ескерткіш облыстық ФСБ ардагерлері мен қазіргі қызметкерлерінің бастамасымен, әкімдік пен губернатор Олег Кожемяконың қолдауымен пайда болды», – деп хабарлады Приморье өлкесінің лаңкестікке қарсы комиссиясы.
Ескерткіштің ашылу салтанатына облыстық ФСБ департаментінің бастығы генерал-лейтенант Денис Симонов қатысты. Ол Дзержинскийді «нағыз патриот», «Отан үшін көп еңбек сіңірген чекистердің барлық ұрпақтарына үлгі» деп атады. «Феликс Эдмундович – өз Отанының адал перзенті, ол адам құқығы идеяларына соңына дейін берілген», – деді Симонов. Оның айтуынша, Дзержинский «кез келген мәселеге терең және тез бой алдырған» және өмір бойы өз ісіне адал болған. Қыркүйек айында теңіз жағасындағы тағы бір қала – Находкада чекисттің бюсті ашылады. Онда ол Сталиннің ескерткішінен кейін пайда болады.
1917 жылы Дзержинский Төңкерістің қарсыластарын анықтап, шенеуніктерді, мамандарды түрлі қауіп-қатерлерге ұшырап, Кеңес үкіметіне жұмыс істеуге мәжбүрлейтін Чека-ны құрып, басқарды. Комиссия ОГПУ, НКВД, КГБ, ФСБ-ның предшественнигі болды. 1918 жылы «Қызыл террор туралы» декреттің қабылдануымен ол адамдарды концлагерьлерге жіберу және сотсыз жазалау құқығын алды. Бұл Азамат соғысы кезінде кең тараған тәжірибеге айналды.
Украинаға басып кіруге дейін Ресейде Дзержинскийдің 40-тан астам ескерткіші болған. Бұл көрсеткіште оны КСРО-ның негізін салушы Владимир Ленин, ақын Александр Пушкин, Бүкілодақтық Коммунистік (большевиктер) Орталық Комитеті Саяси бюросының мүшесі Сергей Киров, жазушы Максим Горький, ғарышкер Юрий Гагарин ғана басып озды.
Дзержинскийдің ең атақты ескерткіші Мәскеудегі Лубянка алаңында, КГБ ғимараттар кешеніне қарама-қарсы жерде, 1958 жылы орнатылған. Ескерткіш 1991 жылы 22 тамызда Мемлекеттік Төтенше комитеттің мемлекеттік төңкеріс жасау әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін жергілікті тұрғындар тарапынан бұзылған. Мүсін Крымский Валдағы Музеон саябағына көшірілді. Кейінгі жылдары ескерткішті бұрынғы орнына қайтару мәселесі бірнеше рет көтерілді, бірақ соңында бәрі өзгеріссіз қалды.
